Lời mời thường đến qua tin nhắn, và nghe rất xuôi tai: bạn chỉ cần đưa số tài khoản ngân hàng của mình, có người chuyển vào bao nhiêu thì bạn chuyển lại bấy nhiêu, giữ lại vài phần trăm. Không phải bán gì, không phải ôm hàng, không phải gặp ai. Có nơi gọi đó là làm đại lý, có nơi gọi là cộng tác viên thanh toán.
Tôi gặp câu hỏi này lần đầu từ một bạn kế toán hỏi giúp em trai. Sau đó là một chủ doanh nghiệp nhỏ, tài khoản cá nhân bị ngân hàng tạm dừng giao dịch, không hiểu vì sao. Cả hai đều bắt đầu bằng cùng một câu: em có lấy gì của ai đâu, tiền vào là em chuyển đi ngay mà.
Vấn đề nằm ở chỗ đó. Tiền đi qua tài khoản mang tên mình thì người phải giải thích là mình, và từ đầu năm 2026 cái giá của việc giải thích không nổi đã khác hẳn trước.
- Cho mượn tài khoản thanh toán là hành vi bị cấm, nằm cùng một khoản với mua bán và cho thuê tài khoản: khoản 5 Điều 8 Nghị định 52/2024/NĐ-CP.
- Từ 09/02/2026, Nghị định 340/2025/NĐ-CP thay Nghị định 88/2019/NĐ-CP. Mức phạt với cá nhân: 100 đến 150 triệu đồng cho từ 01 đến dưới 10 tài khoản, 150 đến 200 triệu đồng từ 10 tài khoản trở lên. Tổ chức gấp đôi.
- Ngoài tiền phạt còn buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp, tức là phần chênh lệch đã hưởng.
- Nếu dòng tiền đi qua có nguồn gốc phạm tội, điều được viện dẫn là Điều 324 Bộ luật Hình sự về rửa tiền, với điều kiện chỉ là “có cơ sở để biết”, không cần chứng minh biết chắc.
- Về thuế: phần chênh lệch giữ lại là thu nhập từ kinh doanh, không phải quà. Ngưỡng không phải nộp hiện là 01 tỷ đồng doanh thu năm.
- Nguy hiểm nhất là khi không tách bạch được đâu là tiền hộ, đâu là tiền mình. Khi đó cơ quan thuế được ấn định theo Điều 24 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15, và gốc để ấn định rất dễ thành toàn bộ số tiền vào tài khoản.
- Giao dịch từ 400 triệu đồng phải báo cáo Ngân hàng Nhà nước. Giao dịch đáng ngờ thì không có ngưỡng nào cả.
1. Mô hình thật sự vận hành thế nào
Đầu năm nay tôi có dựng một hồ sơ về một nền tảng nội dung tiếng Việt khá đông người dùng. Phần thu tiền của họ là thứ đáng chú ý nhất, nên xin kể lại bằng lời thường, không nêu tên.
Người dùng muốn nạp tiền thì bấm một nút. Hệ thống không đưa ra tài khoản của công ty. Nó ghép người nạp với một người khác, gọi là đại lý, rồi hiện lên số tài khoản cá nhân của đại lý đó kèm một nội dung chuyển khoản có mã đơn. Người nạp chuyển tiền. Hệ thống đọc biến động số dư của tài khoản đại lý, thấy đúng số tiền và đúng mã đơn thì cộng xu cho người nạp, đồng thời trừ xu trong kho của đại lý.
Đại lý kiếm lời ở đâu? Họ mua xu của nền tảng với giá chiết khấu, rồi bán lại theo giá niêm yết. Phần chênh lệch là thu nhập của họ. Thực chất họ đang bỏ vốn ra để làm một việc duy nhất: đứng tên nhận tiền thay cho nền tảng.
Nhìn từ phía nền tảng thì rất gọn. Không cần giấy phép trung gian thanh toán, không cần hợp đồng với cổng thanh toán, không có một tài khoản doanh nghiệp nào phình lên để ai đó nhìn vào. Toàn bộ dòng tiền nằm rải trên vài trăm tài khoản cá nhân của người khác.
Đây không phải chuyện riêng của ngành truyện chữ. Cùng một khuôn đó đang chạy ở game nạp thẻ, ở các sàn đặt cược, ở mấy nhóm mua hộ hàng nước ngoài. Người được mời làm đại lý thường là sinh viên, người nội trợ, nhân viên văn phòng muốn kiếm thêm.
2. Chỗ vấp đầu tiên: đây không phải vùng xám
Nhiều người nghĩ chuyện này chưa có luật nào nói tới. Có rồi, và viết khá thẳng. Khoản 5 Điều 8 Nghị định 52/2024/NĐ-CP về thanh toán không dùng tiền mặt liệt kê các hành vi bị cấm:
“Mở hoặc duy trì tài khoản thanh toán, ví điện tử nặc danh, mạo danh; mua, bán, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn tài khoản thanh toán, ví điện tử; thuê, cho thuê, mua, bán, mở hộ thẻ ngân hàng…”
Để ý thứ tự từ trong câu. “Cho mượn” nằm cùng một dãy với “bán” và “cho thuê”. Luật không phân biệt bạn lấy tiền hay làm giúp không công, cũng không phân biệt bạn có giữ quyền tự bấm chuyển khoản hay không. Cái bị cấm là để tài khoản mang tên mình phục vụ dòng tiền của người khác.
Có người lập luận rằng tôi vẫn tự đăng nhập, tự chuyển, vậy tôi có cho ai mượn đâu. Lập luận đó gãy ở khoản 8 cùng điều: cấm cả việc “thực hiện, tổ chức thực hiện hoặc tạo điều kiện thực hiện” việc lợi dụng tài khoản thanh toán để kinh doanh trái pháp luật hay thực hiện hành vi vi phạm pháp luật khác. Nhận tiền thay cho một bên không có tư cách thu tiền chính là tạo điều kiện.
3. Con số vừa đổi: 100 đến 150 triệu đồng, áp cho cá nhân
Đây là phần nhiều tài liệu trên mạng còn viết theo nghị định cũ, nên cần nói cho rõ. Nghị định 340/2025/NĐ-CP ban hành ngày 25/12/2025, có hiệu lực từ 09/02/2026, thay thế hẳn Nghị định 88/2019/NĐ-CP và Nghị định 143/2021/NĐ-CP. Mọi bài viết còn dẫn mức 40 đến 50 triệu đồng đều đã lạc hậu.
| Hành vi | Mức phạt với cá nhân | Căn cứ |
|---|---|---|
| Mua, bán, thuê, cho thuê, mượn, cho mượn tài khoản thanh toán hoặc mua bán thông tin tài khoản, từ 01 đến dưới 10 tài khoản | 100 đến 150 triệu đồng | Điểm a khoản 5 Điều 30 Nghị định 340/2025/NĐ-CP |
| Cũng hành vi đó, từ 10 tài khoản trở lên | 150 đến 200 triệu đồng | Điểm b khoản 6 Điều 30 Nghị định 340/2025/NĐ-CP |
| Buộc nộp vào ngân sách số lợi bất hợp pháp có được do vi phạm | Toàn bộ phần đã hưởng | Điểm a khoản 4 Điều 5 Nghị định 340/2025/NĐ-CP |
Một chi tiết rất hay bị đọc lướt. Điểm a khoản 3 Điều 5 của nghị định này ghi rằng mức phạt tiền quy định tại Chương II là mức áp dụng đối với cá nhân, còn tổ chức thì gấp đôi. Ngược hẳn với thói quen đọc nghị định xử phạt, nơi mức ghi trong bảng thường là mức của tổ chức và cá nhân được chia đôi. Ở đây không có chuyện chia đôi.
Nói gọn cho dễ nhớ: một người cho mượn đúng một tài khoản, chưa đến mức hình sự, khung phạt đã là 100 đến 150 triệu đồng, cộng với việc phải nộp lại toàn bộ phần hoa hồng đã nhận. Mức hoa hồng phổ biến của các nhóm này là 5 đến 8 phần trăm. Phải quay vòng bao nhiêu tiền mới đủ bù một lần bị phạt, mỗi người tự tính.
4. Tầng hình sự: điều kiện nhẹ hơn người ta tưởng
Hai điều luật hay được viện dẫn trong nhóm việc này.
Điều 291 Bộ luật Hình sự về tội thu thập, tàng trữ, trao đổi, mua bán, công khai hóa trái phép thông tin về tài khoản ngân hàng. Ngưỡng khởi điểm là từ 20 tài khoản của người khác, hoặc thu lợi bất chính từ 20 triệu đồng. Điều này chạm tới người đứng ra gom tài khoản của bạn bè, người thân để giao cho nền tảng, chứ không chỉ người đi thuê.
Điều 324 về tội rửa tiền là điều đáng ngại hơn nhiều, và ít người đọc kỹ. Khoản 1 điểm a mô tả hành vi: tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào giao dịch tài chính, ngân hàng hoặc giao dịch khác nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền do mình phạm tội mà có, hoặc biết hay có cơ sở để biết là do người khác phạm tội mà có. Khung cơ bản là phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
Cụm “có cơ sở để biết” là chỗ quyết định. Nó không đòi hỏi chứng minh rằng bạn biết chắc tiền bẩn. Nó hỏi một câu khác: ở vị trí của bạn, với những gì bày ra trước mắt, một người bình thường có đủ căn cứ để nghi ngờ hay không. Được trả 8 phần trăm chỉ để nhận và chuyển tiền, không hợp đồng, không hóa đơn, không biết mặt bên trả, mỗi ngày vài chục lượt. Khi cơ quan điều tra đặt câu hỏi đó, câu trả lời không nằm trong tay người nhận tiền hộ nữa.
5. Phần thuế: khoản chênh lệch kia là gì trong hồ sơ của bạn
Đây là phần ít được nói tới nhất, và cũng là phần đeo bám lâu nhất, vì tiền phạt thì trả một lần còn hồ sơ thuế thì còn đó.
5.1. Phần giữ lại là thu nhập từ kinh doanh
Có ba dấu hiệu cùng xuất hiện: hoạt động lặp đi lặp lại, có thù lao xác định trước theo tỷ lệ, và nhằm mục đích sinh lời. Đủ ba thứ đó thì đấy là hoạt động kinh doanh, bất kể người làm có đăng ký hộ kinh doanh hay không, bất kể có gọi tên nó là gì.
Thuế thu nhập cá nhân với thu nhập từ kinh doanh nằm ở Điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15. Cá nhân có doanh thu năm từ mức ngưỡng trở xuống thì không phải nộp; mức ngưỡng ban đầu là 500 triệu đồng, và Nghị định 141/2026/NĐ-CP ngày 29/4/2026 đã nâng thành 01 tỷ đồng khi sửa Nghị định 68/2026/NĐ-CP. Trên ngưỡng thì hoặc tính theo thu nhập trừ chi phí với thuế suất 15 phần trăm, hoặc chọn cách nhân tỷ lệ với phần doanh thu vượt ngưỡng, trong đó dịch vụ là 2 phần trăm và hoạt động kinh doanh khác là 1 phần trăm.
5.2. Doanh thu là phần chênh lệch hay là toàn bộ tiền vào
Câu hỏi này quyết định tất cả, và câu trả lời không nằm ở luật, nó nằm ở hồ sơ.
Nếu thật sự chỉ là thu hộ chi hộ, có hợp đồng ủy quyền thu hộ, có đối chiếu từng lượt, có chứng từ chuyển trả cho bên giao, thì doanh thu tính thuế là phần hoa hồng được hưởng. Đây là nguyên tắc quen thuộc với bất kỳ ai từng làm kế toán cho đại lý.
Nhưng người nhận tiền hộ cho một nền tảng trên mạng gần như không bao giờ có bộ hồ sơ đó. Không hợp đồng. Không hóa đơn. Bên giao thường chỉ là một tài khoản nhắn tin. Khi cơ quan thuế gọi lên, thứ duy nhất bày ra được là sao kê ngân hàng.
Khoản 2 Điều 24 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 liệt kê các trường hợp được ấn định thuế. Ca này chạm tới ít nhất bốn điểm: không đăng ký thuế, không khai thuế (điểm a); hồ sơ không xác định được yếu tố làm cơ sở tính thuế (điểm b); không xuất trình được chứng từ liên quan trong thời hạn (điểm d); và sử dụng chứng từ không phản ánh đúng bản chất giao dịch (điểm h).
Ấn định không có nghĩa là cơ quan thuế bịa ra một con số. Nó có nghĩa là gánh nặng chứng minh chuyển sang phía người nộp thuế. Chứng minh được bao nhiêu là tiền hộ thì trừ ra bấy nhiêu. Phần không chứng minh được nằm lại. Với một tài khoản nhận vài trăm lượt chuyển khoản mỗi tháng mà không có một dòng chứng từ nào, phần nằm lại có thể là gần hết.
5.3. Một điều cấm ít người để ý
Khoản 3 Điều 8 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 cấm việc “sử dụng mã số thuế của người nộp thuế khác để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật hoặc cho người khác sử dụng mã số thuế của mình không đúng quy định”. Tinh thần của điều này với mã số thuế cũng chính là tinh thần của Nghị định 52/2024 với tài khoản ngân hàng: danh nghĩa thuế của một người không phải thứ đem cho mượn được.
6. Vì sao tài khoản kiểu này lộ rất nhanh
Nhiều người nghĩ vài trăm nghìn một lượt thì quá nhỏ để ai để ý. Ngân hàng không nhìn theo từng lượt, họ nhìn theo hình dạng của cả dòng.
Quyết định 11/2023/QĐ-TTg đặt mức giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo Ngân hàng Nhà nước là từ 400 triệu đồng trở lên. Nhưng đó chỉ là một trong hai cửa. Cửa còn lại là Điều 26 Luật Phòng, chống rửa tiền số 14/2022/QH15 về báo cáo giao dịch đáng ngờ, và cửa này không có ngưỡng tiền nào cả. Chỉ cần có cơ sở hợp lý để nghi ngờ.
Hình dạng dòng tiền của một tài khoản nhận tiền hộ gần như là bản mô tả sẵn của giao dịch đáng ngờ:
- rất nhiều lượt vào, giá trị nhỏ và lặp lại theo vài mức cố định, từ những người không có quan hệ gì với chủ tài khoản;
- nội dung chuyển khoản theo đúng một khuôn, có mã đơn hoặc mã người dùng, thứ không ai gõ khi chuyển tiền ăn sáng cho bạn;
- tiền vào rồi ra gần hết trong ngày, số dư cuối ngày luôn quanh mức rất thấp;
- tần suất đều đặn cả thứ bảy chủ nhật, trong khi chủ tài khoản khai nghề nghiệp là sinh viên hoặc nhân viên văn phòng.
Thêm một chuyện của chính năm nay: khi tài khoản bị đưa vào diện theo dõi, việc đầu tiên xảy ra không phải là giấy mời, mà là tạm dừng giao dịch. Người bị dừng thường không nhận được lời giải thích nào tại quầy, vì nhân viên quầy cũng không được phép giải thích.
7. Ba câu hỏi nên tự trả lời trước khi gật đầu
Nếu có ai đang mời anh chị, hoặc mời người nhà anh chị, làm việc này, không cần tranh luận dài. Ba câu sau đủ để thấy vấn đề.
- Bên trả tiền cho tôi là ai, có pháp nhân không, ký hợp đồng gì với tôi? Nếu câu trả lời là một tài khoản nhắn tin và một lời hứa, thì khi có chuyện, người duy nhất có tên trong hồ sơ là chủ tài khoản ngân hàng.
- Vì sao họ cần tài khoản của tôi mà không dùng tài khoản của chính họ? Một bên làm ăn bình thường có tài khoản doanh nghiệp và có cổng thanh toán. Việc đi mượn tài khoản cá nhân không phải chuyện tiện tay, nó là mục đích.
- Tôi lấy gì chứng minh số tiền này không phải của tôi? Chứng minh bằng sao kê là không đủ, vì sao kê chỉ cho thấy tiền vào và tiền ra, không cho thấy tiền đó của ai.
Với người đã trót nhận rồi, việc cần làm ngay là dừng lại và giữ lại toàn bộ dấu vết: tin nhắn thỏa thuận, tên và số tài khoản của bên yêu cầu, danh sách từng lượt tiền vào và lượt chuyển trả tương ứng, mức hoa hồng và cách tính. Đây không phải để bào chữa. Đây là thứ duy nhất sau này giúp tách được phần tiền hộ ra khỏi phần doanh thu của mình. Ca doanh nghiệp dùng tài khoản cá nhân của nhân viên để nhận tiền công ty là một chuyện khác, tôi đã viết riêng ở bài về dùng tài khoản cá nhân nhận tiền công ty.
Kết luận
Điểm đáng nhớ của mô hình này không nằm ở chỗ nó lách được gì, mà ở chỗ nó chuyển rủi ro đi đâu. Nền tảng giữ người dùng, giữ doanh thu, giữ cả quyền khóa tài khoản của đại lý. Người đại lý giữ đúng hai thứ: vài phần trăm chênh lệch, và cái tên của mình trên mọi chứng từ.
Ba con số nên nhớ. 100 đến 150 triệu đồng là khung phạt hành chính với cá nhân kể từ 09/02/2026. 400 triệu đồng là ngưỡng báo cáo giao dịch giá trị lớn, còn giao dịch đáng ngờ thì không có ngưỡng. Và 01 tỷ đồng là mức doanh thu năm mà từ đó trở lên phát sinh nghĩa vụ thuế, trong đó doanh thu được tính trên cái mà người nộp thuế chứng minh được, không phải trên cái mà họ kể lại.
Cho mượn tài khoản ngân hàng bị phạt bao nhiêu tiền?
Từ ngày 09/02/2026, theo điểm a khoản 5 Điều 30 Nghị định 340/2025/NĐ-CP, cá nhân mua bán, thuê, cho thuê, mượn hoặc cho mượn từ 01 đến dưới 10 tài khoản thanh toán mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự bị phạt từ 100 đến 150 triệu đồng. Từ 10 tài khoản trở lên là 150 đến 200 triệu đồng theo điểm b khoản 6 cùng điều. Mức ghi trong nghị định là mức áp dụng cho cá nhân, tổ chức bị phạt gấp đôi.
Chỉ nhận tiền hộ rồi chuyển lại ngay, không giữ đồng nào, có bị coi là vi phạm không?
Có. Khoản 5 Điều 8 Nghị định 52/2024/NĐ-CP cấm hành vi mượn và cho mượn tài khoản thanh toán, không đặt điều kiện về việc người cho mượn có hưởng lợi hay không, cũng không phân biệt tiền có nằm lại trong tài khoản hay không.
Phần hoa hồng giữ lại có phải kê khai thuế không?
Có, nếu hoạt động lặp lại và có thù lao theo tỷ lệ thì đó là thu nhập từ kinh doanh theo Điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15. Cá nhân có doanh thu năm từ 01 tỷ đồng trở xuống không phải nộp thuế thu nhập cá nhân từ kinh doanh, theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP đã được Nghị định 141/2026/NĐ-CP sửa đổi, nhưng vẫn thuộc diện phải kê khai theo quy định.
Cơ quan thuế có tính toàn bộ tiền vào tài khoản là doanh thu của tôi không?
Chỉ phần không chứng minh được là của người khác. Khoản 2 Điều 24 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 cho phép ấn định thuế khi hồ sơ không xác định được yếu tố làm cơ sở tính thuế hoặc không xuất trình được chứng từ liên quan. Muốn tách phần thu hộ ra khỏi doanh thu thì phải có hợp đồng ủy quyền thu hộ, bảng đối chiếu từng lượt và chứng từ chuyển trả cho bên giao.
Chuyển khoản bao nhiêu tiền thì ngân hàng phải báo cáo?
Điều 3 Quyết định 11/2023/QĐ-TTg quy định mức giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo Ngân hàng Nhà nước là từ 400 triệu đồng trở lên. Ngoài ra, Điều 26 Luật Phòng, chống rửa tiền số 14/2022/QH15 yêu cầu báo cáo giao dịch đáng ngờ mà không đặt ngưỡng giá trị nào.
Không biết tiền đó ở đâu ra thì có bị tội rửa tiền không?
Điều 324 Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, được sửa đổi bởi Luật số 12/2017/QH14, không đòi hỏi người thực hiện phải biết chắc. Điều luật dùng cụm biết hoặc có cơ sở để biết tài sản do người khác phạm tội mà có. Mức hoa hồng cao bất thường, không hợp đồng, không hóa đơn và không biết bên trả tiền là ai đều là những thứ được xem xét khi đánh giá có cơ sở để biết hay không.
Tài khoản đang bị ngân hàng tạm dừng giao dịch thì nên làm gì trước tiên?
Tập hợp ngay hồ sơ chứng minh bản chất từng dòng tiền: tin nhắn thỏa thuận, thông tin bên yêu cầu, danh sách đối chiếu lượt tiền vào với lượt chuyển trả, cách tính thù lao. Đó là căn cứ để làm việc với ngân hàng và sau này là căn cứ tách phần thu hộ ra khỏi doanh thu tính thuế.
- Nghị định 52/2024/NĐ-CP ngày 15/5/2024 quy định về thanh toán không dùng tiền mặt, Điều 8 khoản 5 và khoản 8, hiệu lực từ ngày 01/7/2024
- Nghị định 340/2025/NĐ-CP ngày 25/12/2025 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, Điều 5 và Điều 30, hiệu lực từ ngày 09/02/2026, thay thế Nghị định 88/2019/NĐ-CP và Nghị định 143/2021/NĐ-CP
- Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, Điều 291 và Điều 324; Điều 324 được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 12/2017/QH14
- Luật Phòng, chống rửa tiền số 14/2022/QH15, Điều 8, Điều 25 và Điều 26
- Quyết định 11/2023/QĐ-TTg ngày 27/4/2023 quy định mức giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo, Điều 3, hiệu lực từ ngày 01/12/2023
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Điều 8 khoản 3 và Điều 24 khoản 2, hiệu lực từ ngày 01/7/2026
- Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, Điều 7
- Nghị định 68/2026/NĐ-CP ngày 05/3/2026 về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, Điều 3 và Điều 4; được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP ngày 29/4/2026 nâng mức doanh thu từ 500 triệu đồng lên 01 tỷ đồng
Để lại một bình luận